Zorg afstemmen: durf gevraagd - Rianne van Gerven
Zorg afstemmen: durf gevraagd - Rianne van Gerven
Na het aankleden legt ze haar handen langs de zijkant van het matras. Ze meet hoe ver ze van de rand ligt en het klopt niet. Mevrouw geeft aan dat ze meer naar links wil. Ik help haar een stukje naar links. Dat is te veel. Dan weer iets naar rechts. Weer meten. Nog niet goed. Het gaat echt om millimeters.
De volgorde, de reden en de boosheid
Ik merk dat ik geïrriteerd raak. Niet om haar als persoon, maar ik wil door. Ik heb nog meer cliënten. Mijn ronde in de thuiszorg wacht. In mijn hoofd neem ik de volgende persoon al door. Zij meet opnieuw. En ik denk alleen maar; dit kost onnodig veel tijd. Uiteindelijk doe ik wat zij vraagt. Omdat ik weet dat een discussie nog meer tijd kost. Maar ik merk aan mezelf dat ik het lastig vind. Dat het irriteert en dat ik eigenlijk over mijn eigen grens heen ga. Ik wil niet nogmaals verschuiven. Ik voel zeurende rugpijn opkomen en dat ik al veel meer tijd met haar bezig ben dan ‘zou moeten’.
Ik moest aan deze casus denken toen ik in Nursing (vakblad voor de zorg) een artikel las over complex gedrag. Over een mevrouw in het ziekenhuis die heel precies wist hoe haar ochtendzorg moest verlopen. Alles had een volgorde. Alles had een reden. En als het anders ging dan zij gewend was, ontstond er boosheid. Werd het bestempeld als een complexe situatie. Heel herkenbaar!
Complex gedrag of regie houden?
‘Mijn’ mevrouw in de thuiszorg is begin zestig. Botkanker in de rug met als gevolg een dwarslaesie. Geen gevoel meer in haar onderlichaam. Ze is thuis om daar haar laatste levensfase door te brengen en daarbij krijgt ze ondersteuning van de thuiszorg. Voor haar ging dit niet over links of rechts. Het ging over het hebben van regie. Ze kan haar onderlichaam niet voelen. Ze kan niet zelf even verschuiven. Dus als het niet goed ligt, is ze volledig afhankelijk van mij.
In de zorg noemen we dit al snel complex gedrag. Maar wat is complex? Iemand die duidelijk is over wat hij of zij belangrijk vindt?
Of het spanningsveld dat ontstaat wanneer dat indruist tegen onze planning? We willen zorg leveren waar mensen blij van worden. Maar ondertussen hijgt het gevoel van werkdruk in onze nek. In je hoofd heb je al een indeling gemaakt. Hoe de dag goed kan verlopen. Als iemand daarvan afwijkt, voel je de weerstand. Dat maakt deze casussen ingewikkeld en eigenlijk doen wij dit zelf ook.
De wensen van zorgvragers versus efficiency
Wij zijn natuurlijk precies zo. Ga maar eens op vakantie naar een onbekende plek. In een ontbijtzaal zoek je een plekje. Grote kans dat je de dagen erna weer op datzelfde plekje wilt zitten. En als iemand anders daar zit, voelt dat irritant. Want waar moet je dan gaan zitten? Kan je dan net zo lekker genieten van je ontbijt als gisteren? Of je kiest hetzelfde ontbijt als thuis. Omdat dat vertrouwd is. We zijn gewoontedieren, dat geeft een fijn en veilig gevoel.
Bij zorgvragers wordt dat zichtbaar. Omdat zij afhankelijk zijn. En als je afhankelijk bent, zoek je regie in kleine dingen. In hoe je ligt. In de volgorde van wassen. In minuscule details, die onbenullig lijken maar dat niet zijn.
Sinds die ochtend pak ik het anders aan. Ik bespreek vooraf wat iemand belangrijk vindt. Wat moet echt precies zo? Wat is wenselijk en wat is voor mij haalbaar binnen de tijd die ik heb? Dat kost een paar minuten vooraf. Maar daarna gaat het sneller. Minder irritatie bij mij en meer rust bij de ander.
Het betekent níet dat ik overal in mee moet gaan. Het betekent dat er duidelijkheid is. Over haar wensen én over mijn grenzen. Met daardoor een fijne en gemakkelijke samenwerking tussen twee personen.
Durf jij af te stemmen?
Het is interessant, want dit speelt niet alleen in de thuiszorg of het verpleeghuis. Dit speelt in gezinnen. In teams. In relaties. Iemand wil iets op een bepaalde manier. Jij vindt het overdreven. Of inefficiënt. Of lastig. Voordat je het weet ga je over je eigen grenzen of blijf je geïrriteerd meebewegen.
De oplossing zit niet in sneller werken, nog beter je best doen of over je grenzen gaan. Maar bij vooraf durven af te stemmen. Kijk vandaag eens goed hoe ver jij durft te gaan met afstemmen waarbij iedere deelnemer aan regie en tevredenheid wint. Niet alleen een kinderhand is snel gevuld… Beheers jij dat fijne spel?
@ Rianne van Gerven laat als verpleegkundige, trainer, coach en spreker zien dat kleine aanpassingen grootse resultaten geven. Ze helpt zorgprofessionals grenzen te stellen door duidelijke communicatie en andere keuzes te durven maken. Gedreven door haar eigen ervaringen maakt Rianne de zorg elke dag een beetje leuker en makkelijker.