Niet je diploma, maar... - Rianne van Gerven
Niet je diploma, maar... - Rianne van Gerven
Mijn cv is goed gevuld. Hbo-opgeleid, vervolgopleidingen, post-hbo’s, trainingen en een coachingsopleiding. Maar een gevoel van onzekerheid en twijfel op tijden is mij niet vreemd. Een hoger opleidingsniveau maakt je niet immuun voor jezelf. En het zegt al helemaal niets over hoe je erin staat als mens.
Dat besef helpt mij om breder te kijken. In Nederland hechten we veel waarde aan opleidingen en diploma’s. Het zegt iets over aantoonbare bekwaamheid, maar het geeft ook status. Meer opleidingen, is een hogere status. Ik merk dat zelf al jaren in mijn werk als zorgverlener. Is dat reëel?
‘… maar een verzorgende’
Ik werk veel samen met ‘helpenden’ en ‘verzorgenden’. En ik betrap me er regelmatig op dat ik zoek naar woorden. Hoe noem je iemand zonder dat er meteen een negatieve lading aan hangt? Een veel gehoorde uitspraak is:
‘Zij is maar een helpende.’ Of: ‘Hij is maar een verzorgende.’ Dat maar doet pijn. Want het klopt niet. Deze collega’s zijn zó ontzettend waardevol. Ze staan dichtbij mensen, kennen hun ritme, voelen aan wat nodig is, zien kleine veranderingen en bouwen vaak een band op die niemand anders heeft.
Toch blijven we hen vaak benaderen vanuit opleidingsniveau in plaats van vanuit hun kennis, kunde en betrokkenheid. En dat zegt uiteindelijk meer over ons systeem dan over hun waarde.
Wat er écht toe doet aan het bed van een cliënt
Ik had een dienst in de technische thuiszorg en liep een woning binnen bij een terminale meneer die ik ging wassen en aankleden. Ik had op dat moment mijn hbo-opleiding, wijkverpleegkundige opleiding, technische thuiszorgopleiding en diverse andere achter de rug. Maar wat hij belangrijk vond? Niet mijn diploma’s of mijn functietitel.
Hij waardeerde dat ik betrokken was. Dat ik aandacht had voor wat hij nodig had. Dat ik efficiënt werkte, zonder gehaast te zijn. Dat ik oog had voor zijn familie. Dat ik verder dacht dan alleen de handeling. Hij was heel blij dat ik soepel zijn gehoorapparaat in kon doen. Daar heb ik niet al die opleidingen voor nodig gehad. Dat is wat telt. En dat geldt niet alleen in de zorg.
Reflecteren, grenzen kennen en blijven leren
Voor mij is dit de kern:
- Hoe goed kan je reflecteren?
- Durf je te kijken naar jezelf?
- Durf je te benoemen wat je wel kunt en wat niet?
- Durf je nee te zeggen tegen iets dat je niet kúnt, niet omdat het spannend is, maar omdat het niet veilig of passend is?
- Heb je de drive om je kennis en kunde te vergroten op de onderdelen waar je nog te leren hebt?
Dat is geen kwestie van opleidingsniveau. Dat is een houding en gedachtegang. Iemand die goed kan reflecteren, grenzen kan aangeven en verantwoordelijkheid neemt voor de eigen ontwikkeling, is in de basis ontzettend kundig. Ongeacht mbo, hbo of iets daarboven of daaronder.
Hbo versus mbo?
We maken in Nederland vaak onderscheid. Hbo is theoretisch en hoogopgeleid. Mbo is praktisch en laagopgeleid. Maar waarom zetten we die twee tegenover elkaar? Juist samen versterken we elkaar. Ik vind het fijn om het grote plaatje te blijven zien, klinisch te redeneren, vooruit te denken. Mijn collega is misschien juist ijzersterk in het dagelijks uitvoeren van zorg, het herkennen van patronen en het opbouwen van een langdurige band. Dat is geen tegenstelling. Dat is een team. Het samenwerken aan goede zorg. Of iemand helpende, verzorgende of verpleegkundige is, maakt dan niet uit. Waar het om gaat, is: waar liggen iemands talenten?
De loopbaanvraag die alles kantelde
Ik zat ooit in een loopbaantraject. Ik was zoekende: waar word ik nu blij van in de zorg? De vragen die ik kreeg, waren simpel maar confronterend:
- Waar ben jij ontzettend goed in?
- Waar krijg jij energie van?
Ik wist het niet. Ik wist vooral wat me veel tijd en energie kostte. Administratie! Zoals het opstellen van indicaties voor de zorgverzekeraar, iets waar ik niet enthousiast van word en waar ik mezelf doorheen moet slepen. Dat besef was ongemakkelijk. Ik werd er zelfs onzeker van. Maar het was ook een enorm helpend. Niet: wat moet je nog leren? Maar: waar bén je goed in?
Talent gericht werken vraagt lef
Kijken naar talenten is ingewikkelder dan werken met vaste kaders. Het past minder netjes in functiebeschrijvingen en schema’s. Maar het levert zoveel meer op. Mensen voelen zich gezien. Blijven betrokken. Houden het langer vol. En in een wereld die steeds complexer wordt, waarin technologie en AI steeds meer overnemen, is juist dat menselijke stuk cruciaal. Nabijheid. Aandacht. Vakmanschap. Reflectie. Dat geldt in de zorg. Dat geldt in het bedrijfsleven. Dat geldt in heel Nederland.
Misschien is het tijd dat we minder vragen: ‘Welke diploma’s heb je?’ En vaker: ‘Waar ben jij goed in? Hoe kunnen we dat samen sterker maken?’
@ Rianne van Gerven laat als verpleegkundige, trainer, coach en spreker zien dat kleine aanpassingen grootse resultaten geven. Ze helpt zorgprofessionals grenzen te stellen door duidelijke communicatie en andere keuzes te durven maken. Gedreven door haar eigen ervaringen maakt Rianne de zorg elke dag een beetje leuker en makkelijker.